Програма для загальноосвітніх навчальних закладів з навчанням польською мовою 10-11 класи Профільний рівень




Сторінка2/9
Дата конвертації09.09.2018
Розмір2,12 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

ZAŁOŻENIA PROGRAMU

Program nauczania polskiej literatury w klasach 10–11 został opracowany dla nauczania profilowanego w kierunku filologicznym, które pozwoli pogłębić i rozszerzyć wiadomości uczniów o rozbudzonych zainteresowaniach literackich.

Literatura jako szkolny przedmiot pomaga uczniom w formowaniu całościowych światopoglądowych wyobrażeń i ogólnoludzkich wartości drogą włączenia przez utwór literacki do kulturowych nagromadzeń swego narodu i ludzkości, w rozszerzeniu kulturalno-poznawczych zainteresowań, w wychowaniu estetycznych wartości i potrzeb.

Program nauczania literatury polskiej dla szkół z polskim językiem wykładowym jest opracowany zgodnie z Państwowym Standardem, który obejmuje linie kształcące: linia aksjologiczna, linia literaturoznawcza, linia kulturologiczna linia komparatywna i linia emocjonalno-estetycznych wartości.

Ponadto przy układaniu programu nauczania literatury polskiej uwzględniono

10 kluczowych kompetentności Nowej Ukraińskiej Szkoły, które są potrzebne uczniom dla rozwoju osobowości, aktywnej społecznej pozycji, socjalnej inkluzji, zaangażowania zawodowego, dążenia do sukcesu.

Program kładzie nacisk na przygotowanie młodego człowieka do funkcjonowania we współczesnym świecie: wychowanie go jako członka określonej wspólnoty kulturowej, odbiorcę pozostającego w kręgu oddziaływania tradycji, rozumiejącego proces historyczno -literacki, świadomego uczestnika życia w społeczeństwie informacyjnym, mądrego użytkownika języka, pamiętającego o wymiarze etycznym w posługiwaniu się informacją.

To bardzo istotne zadania ogólnokształcącej szkoły, które nauczyciel realizuje, ucząc celowego i samodzielnego korzystania z informacji znajdujących się w różnych źródłach, wykorzystując na lekcjach nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne, przygotowując do samokształcenia i upowszechniając ideę uczenia się przez całe życie.

U źródeł powstania programu stoi wieloaspektowa analiza skonstruowanych linii podstawy programowej (Standardu). Zawarte w niej treści nauczania opisane są – zgodnie z ideą europejskich ram kwalifikacji – w języku efektów kształcenia. To właśnie w podstawie programowej nauczyciel znajduje odpowiedź na pytania, czego ma nauczyć, jakie ma uzyskać efekty kształcenia, co powinien umieć absolwent szkoły ogólnokształcącej i za co powinien być oceniany.

Koncepcja programu zamyka się w założeniach wynikających z jego odniesienia do standardu – podstawy programowej, z faktu istnienia dokumentu, który definiuje cele edukacyjne, materiał nauczania i wymagania dające obraz osiągnięć absolwenta szkoły ogólnokształcącej.

Linia aksjologiczna wpisana w podstawę programową; łączy tradycję ze współczesnością, która wymaga od szkoły wprowadzenia zmian w tworzeniu przestrzeni edukacyjnej, umożliwiającej uczniowi refleksyjne obcowanie z arcydziełem, a jednocześnie jego etyczny odbiór, oraz wykorzystanie mediów.

Program kładzie nacisk na kształcenie umiejętności i odwołuje się do osiągnięć wiedzy wynikających z dotychczasowych etapów edukacyjnych; kontynuuje proces rozwijania umiejętności ucznia jako uczestnika procesów komunikacyjnych, świadomego odbiorcy kultury, dysponującego odpowiednią wiedzą o języku, literaturze i kulturze; zawiera podpowiedź, jak indywidualnie wspomagać rozwój każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości; akcentuje samodzielne działania ucznia służące strategii uczenia się przez całe życie jako tej, która pozwala absolwentowi szkoły ogólnokształcącej odnaleźć się w świecie wartości, pomaga w kreowaniu własnej ścieżki zawodowej, wpływa znacząco na rozwój indywidualny i społeczny.

Liniowość podstawy programowej zobowiązuje nauczyciela do takiego zaplanowania procesu kształcenia, by wykorzystywać w nim osiągnięcia uczniów zdobyte na etapach wcześniejszych.

Analiza wymagań ogólnych i szczegółowych buduje świadomość celów edukacyjnych, treści nauczania i efektów procesu kształcenia.

Zalecane warunki i sposoby realizacji podstawy programowej określamy zadaniami, które nauczyciel powinien uwzględnić, planując pracę z uczniem.



Główne zadania wytyczone w nauce literatury polskiej:

— poznawanie w całości lub fragmentu wybranych dzieł kultury polskiej;

— stworzenie przez uczniów własnego kanonu dzieł ważnych i pięknych;

— umożliwienie uczniom odkrywanie w dziełach kultury uniwersalnych wartości etycznych i estetycznych;

— rozbudzenie motywacji do samodzielnego poznawania dziedzictwa kultury polskiej i światowej;

rozbudzenie świadomości istnienia w kulturze jako czynnika integrującego różnorodne dziedziny ludzkiej działalności;

— interpretacja sensów oraz wyrażanie opinii wartościujących;

rozpoznawanie na podstawie dzieł kultury trwałych składników ludzkiej osobowości, uniwersalnych postaw, systemów wartości;

posługiwanie się przy opisie i interpretacji utworów podstawową terminologią teoretyczno-literacką;

— dostrzeganie roli mediów w komunikacji społecznej;

— analiza form i treści przekazów medialnych;

— wdrażanie do samokształcenia, kształtowanie technik własnej pracy umysłowej jako przygotowanie do stawiania czoła wymogom współczesnej rzeczywistości;

— postrzeganie w działalności artystycznej ekspresji osobowości twórcy;

poznawanie literackich utworów jako sztuki słowa, zrozumienie ich artystycznego świata, niepowtarzalności ich indywidualnego stylu autora, zaznaczając narodową oryginalność i ogólnoludzkie znaczenie;

— postrzeganie świadomości własnej tożsamości narodowej, kształtowanie więzi opartych na wspólnocie historycznej, kulturowej i terytorialnej;

— rozwijanie poczucia odpowiedzialności za własne poglądy, postawy i działania;

— formowanie postawy obywatelskiej, przygotowanie do dojrzałego uczestnictwa w życiu społecznym i politycznym.

Specyfika tych zadań nakłada na nauczyciela rolę koordynatora, organizatora procesu kształcenia, doradcy i opiekuna ucznia poruszającego się w świecie informacji, inspiratora pobudzającego do samokształcenia i samooceny, osoby tworzącej warunki do indywidualnego rozwoju, pokazującej cele, ku którym warto zmierzać, pierwszego krytyka i recenzenta samodzielnych działań twórczych swoich wychowanków.

Osobliwością danego programu jest integracja programu nauczania literatury polskiej z innymi dziedzinami sztuki.

Program nauczania łączy się w rozdziały, które pozwalają uczniom nie tylko zaznajomić się z nowymi utworami polskiej literatury, ale z teoretyczno-literackimi pojęciami.

W klasach od 10–11 materiał nauczania przedstawiony jest na podstawie chronologii historyczno-literackiej, za pomocą bloków nauczania. Każdy z nich jednoczy utwory pisarzy literatury określonej historycznej epoki. Następstwo przedstawionych bloków literatury określa się zmianą epok w światowym literackim procesie. Takie podejście pozwala poznać polską literaturę w kontekście światowej literatury.

Dany program zawiera rubrykę „Ścieżki edukacyjne”, w której blok tematyczny lub konkretny utwór proponuje się opracować w zestawieniu z realizacją zadań programowych. Takie podejście daje więcej możliwości w realizacji jak wewnątrz literackich jak i międzyliterackich związków, rozszerza czytelniczy horyzont uczniów, pozwala formować u nich komparatywne umiejętności porównuje postępy i zachowanie bohaterów, zdarzenia i okolicznci w utworach literackich różnych narodów.

Uczniowie przyswajają wiadomości kulturologicznego charakteru udzielając osobliwej uwagi historycznym faktom i geograficznym wiadomościom, właściwościom bytu, narodowego ustroju, opisanych w utworach. To pozwala uczniom rozszerzyć i wzbogacić swoje wiadomości o świecie i ludziach, uzyskać obraz o narodowym samoistnieniu literatury polskiej w nawiązaniu do literatury różnych narodów.

Kulturologiczny aspekt programu ma większe jeszcze znaczenie w związku z tym, że poznawany materiał nauczania można rozpatrywać nie tylko w porównaniu z innymi literackimi utworami, ale i z innymi dziedzinami sztuki — muzyką, teatrem, kinem sztukami plastycznymi.

Wiadomo, że wskaźnikiem owocnej pracy nauczyciela jest zainteresowanie uczniów poznawanym materiałem, utworem literackim, ich wypowiedzi na temat osobistego stosunku do przeczytanego utworu i ocenie jego. W związku z tym szczególną uwagę należy udzielać rozwojowi twórczej działalności i wypowiedzi uczniów w procesie opracowywania tekstu literackiego utworu. Taka praca powinna się przeprowadzać systematycznie na każdej lekcji. Ponadto w programie uwzględnia się „Rozwój twórczej działalności i wypowiedzi”, w której przewidziane są specjalne lekcje nauczania różnymi aktywizującymi metodami.

W rozdziale „Państwowe wymagania dotyczące poziomu ogólnokształcącego przygotowania ucznia” są konkretyzowane wiadomości i umiejętności uczniów, przyswajane przez nich na każdym etapie nauki. Przewidziane rezultaty uwzględniają treść adnotacji do poznawanego tematu, jak i wymagania do wiadomości i umiejętności uczniów, które powinni opanować w ciągu roku szkolnego. To pozwoli nauczycielowi realnie ocenić (diagnozować) rezultaty w nauce uczniów, stale fiksować stopień ich przedłużenia w zdobywaniu wiadomości i formować umiejętności, a także prawidłowo i w należytej kolejności dozować utrudnienie zadań i kontrolować ich wypełnianie.



Zrealizowaniu zadań literackiego kształcenia i rozwoju uczniów będzie sprzyjać praca nauczyciela w twórczej współpracy z uczniami i stopniowym udostępnianiu im coraz większej samodzielności. To pozwoli uczniom głębiej przyswoić duchowne i moralno-estetyczne bogactwo poznawanych utworów, rozwijać ich czytelnicze umiejętności i twórcze, artystyczne zdolności.

Wybór materiału nauczania dla programu podporządkowany jest kilku podstawowym warunkom, określającym literackie kształcenie uczniów starszych klas, rozwojowi samodzielnego myślenia, moralnej i intelektualnej sfery osobowości.

W starszych klasach uczniowie posiadają bardziej złożone umiejętności w opracowaniu tekstów, które formują na wszystkich etapach nauki.

W programie niektóre tematy zostały przedstawione w sposób oględny, nawiązujący do głównego utworu, są opracowywane ogólnie, część utworów przedstawiona jest w postaci fragmentów mówiących o ich ważności i artyzmie. Uczeń na konkretnym utworze zdobywa wiedzę w sposób analityczno-indukcyjny, objaśnia dzieła literackie za pomocą wiadomości z historii, filozofii, sztuki.

Zaznaczono w programie pulę godzin do indywidualnego zagospodarowania przez nauczyciela z przeznaczeniem na prace kontrolne, twórcze, ich omówienie i poprawę oraz lekcje wynikające z bieżącego życia kulturalnego (premiery teatralne, filmowe, wydarzenia artystyczne, lekcje muzealne itp.).


W X klasie w prezentacji wiadomości dotyczących epoki romantyzmu i pozytywizmu został zachowany układ problemowo-chronologiczny.

W planie pracy dotyczącym romantyzmu została zaproponowana następująca kolejność omawiania tematów: przełom romantyczny, apologia buntu, nowa wizja świata i człowieka, podróże romantyków, buntownicy i indywidualiści, historiozofia romantyczna, spadek romantyczny. Omawianie w dany sposób utworów wybitnych przedstawicieli polskiego romantyzmu, umożliwia konkretyzowanie w umyśle ucznia wizerunku świata romantyków, uchwycenie głównych tendencji w literaturze, indywidualnych pomysłów twórczych, wreszcie syntetyzowanie wiedzy.

Przy omawianiu literatury pozytywizmu, hasła programowe skomponowane przejrzyście; po wprowadzeniu w światopogląd i program pozytywistów, zasygnalizowaniu miejsca poezji w życiu literackim, program kieruje ucznia na lekturę powieści realistycznych i psychologicznych, następnie nowel, a potem utworów naturalistycznych i historycznych.

Młody odbiorca potrafi wskazać nawiązania i kontynuacje tematów, motywów, rozumie funkcję przywołania tradycji. Ucz zdobywa wiedzę o fundamentach kultury europejskiej jak i również zapoznaje się z tekstami literatury polskiej. W każdym rozdziale teksty literackie zostały przedstawione jako główne ogniwa kultury danej epoki, której budulcem była także architektura, malarstwo, muzyka. Dzięki temu uczeń może obserwować, jaki wyraz znalazły tendencje światopoglądowe i filozoficzne w każdej ze sztuk. Ponadto konkretyzuje w wyobraźni obraz epoki na podstawie opisu obyczajów i realiów życia.



W XI klasie w sposób klarowny i funkcjonalny została przedstawiona doba modernizmu. Materiał historyczno-literacki stanowi dla ucznia bogate źródło informacji rozsądnie dawkowanych i wyselekcjonowanych, poza tym umożliwia samokształcenie. Z kolei krótkie omówienie problematyki poszczególnych utworów nie zastępuje ich interpretacji, ale kierunkuje uczniowską lekturę tekstów oraz służy syntetyzowaniu wiedzy. Proponowane eseje i komentarze oraz notatki biograficzne o autorach, liczne polecenia nie tylko ułatwiają interpretację trudniejszych utworów, ale też mają charakter problemowy, prowokują uczniów do samodzielnej analizy zjawisk kulturowych dawnych i współczesnych, do udzielenia odpowiedzi na pytania o istotne aspekty egzystencji młodego człowieka (np. Czy bunt może być wartością?)

Program proponuje celnie dobrane reprodukcje dzieł malarstwa z kanonu polskiego i europejskiego, które mogą pełnić przede wszystkim funkcję komentarza do tekstów (np. młodopolskie wizerunki śmierci), ukazywać ideę korespondencji sztuk (np. impresjonistyczne opisy w różnych tekstach kultury), ale także inspirować refleksje o literackości malarstwa i obrazowości literatury. Ikonografia może także być środkiem do kształcenia kompetencji kulturowej młodego człowieka, któremu analiza secesyjnej sztuki dekoracyjnej pozwoli rozpoznać znaki kultury modernistycznej we współczesnych aranżacjach wnętrz.

Klasa maturalna to czas pogłębienia refleksji dotyczących procesów zachodzących w świecie i samym człowieku, wyjaśnienia mechanizmów życia społecznego, rozwijania krytycznego myślenia u młodego człowieka, który ma prawo do własnych ocen i sądów.

Zgodnie z założeniami programu w klasie maturalnej uczeń czyta wybrane utwory literatury XX wieku, a więc stosunkowo bliskiej rzeczywistości. Najpierw poznaje szaleństwa i prowokacje awangard poetyckich po I wojnie światowej, potem śledzi dorobek pokoleń literackich. Następnie bada trafność diagnozy autorów, którzy uznali ostatnie stulecie za wiek katastrof najpierw przeczuwanych, potem doświadczonych w wyniku panowania totalitaryzmu, a w końcu osądzili ten czas jako wiek gier i tragicznej egzystencji człowieka uwikłanego w zło i doświadczającego absurdu istnienia albo mającego przynajmniej dziwne poczucie losowej gry z czasem, pamięcią, stereotypami i fałszywymi formami.

Program proponuje bogaty wybór wierszy od lat uznanych za reprezentatywne dla twórczości niektórych poetów, pokazuje zestaw głosów krytycznych komentujących wybitne osiągnięcia prozatorskie a prezentujących stanowiska polemiczne. Materiał ten pokazuje uczniom różnorakie uwarunkowania oceny dzieł przez recenzenta.W programie zamieszczone ćwiczenia służące syntetyzowaniu poznanego materiału, scalaniu informacji w problemowe całości.

Wiadomości, które uczeń zdobywa na lekcjach literatury, kształtowanie pojęć, umożliwiają uczniowi poruszanie się pośród tradycji i kultury współczesnej. Literatura jest najlepszym punktem wyjścia do dyskusji o naszym stosunku do świata i o miejscu, które w tym świecie zajmujemy.

Lekcje literatury powinny wyposażyć młodych w umiejętność czytania, rozumienia i wartościowania tekstów kultury oraz całego przekazu, jaki niesie ze sobą współczesny, ale również miniony świat. Zainspirować do otwartości na ów przekaz i jednocześnie do krytycznego nań spojrzenia. Przysposobić do świadomego i nasyconego refleksją korzystania z wolności w kształtowaniu i przeżywaniu życia.

Dużą aktywność ucznia wyzwala metoda projektów. Znaczne ożywienie w życiu szkoły wprowadzają debaty, dyskusje panelowe, stwarzają bowiem możliwość przygotowania ucznia do przyjęcia postawy krytycznego odbiorcy różnych tekstów kultury, uważnego obserwatora zjawisk pojawiających się w otaczającej go rzeczywistości, refleksyjnego świadka przemian cywilizacyjnych.

Program profilowany w kierunku filologicznym umożliwi uczniom głębsze poznanie wybitnych dzieł literackich, systematyzowanie poznanej wiedzy i scalenie jej w problemowe całości, świetnie posłuży rozważaniom motywu drogi w kulturze, będzie właściwym przygotowaniem do egzaminu wewnętrznego i ukierunkowania młodzieży pod kątem przyszłego zawodu.

1   2   3   4   5   6   7   8   9


База даних захищена авторським правом ©uchika.in.ua 2016
звернутися до адміністрації

    Головна сторінка